คำนวณ "โบนัส" แบบไหน ให้โดนใจพนักงาน

คำนวณ "โบนัส" แบบไหน ให้โดนใจพนักงาน!

     เริ่มต้นปีใหม่ทั้งที หลายกิจการอาจเตรียมโบนัสก้อนใหญ่ไว้เพื่อเป็นรางวัลให้เหล่าพนักงานที่ทุ่มเทงานกันมาตลอดทั้งปี แต่หลายกิจการก็อาจจะยังสงสัยว่าโบนัสสำคัญยังไง แล้วจำเป็นต้องจ่ายให้พนักงานทุกคนหรือไม่?

เงินโบนัส คืออะไร ?

     เงินโบนัส คือ เงินรางวัลพิเศษที่บริษัทหรือองค์กรจ่ายให้กับพนักงานนอกเหนือจากเงินเดือนหรือค่าจ้างตามปกติ โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อตอบแทนความเหนื่อยยาก ความทุ่มเทของพนักงานที่มีส่วนช่วยให้บริษัทเติบโตและบรรลุเป้าหมายทางธุรกิจได้สำเร็จ ซึ่งโดยทั่วไปแล้ว ผู้มีสิทธิ์ได้รับมักจะเป็นพนักงานประจำที่ผ่านการประเมินตามเกณฑ์ที่บริษัทกำหนด

จำเป็นต้องจ่ายให้พนักงานหรือไม่ ?

     ขึ้นอยู่กับนโยบายของแต่ละองค์กร เนื่องจากการจ่าย เงินโบนัส ไม่ได้มีข้อบังคับทางกฎหมายว่าทุกบริษัทต้องจ่าย แต่เป็น "สวัสดิการพนักงาน" ที่บริษัทมอบให้ตามความสมัครใจ ดังนั้น การจ่ายโบนัสจึงขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายอย่างประกอบกัน เช่น ผลประกอบการของบริษัทในปีนั้น ๆ, ผลการปฏิบัติงานของพนักงาน, เงื่อนไขที่ระบุไว้ในสัญญาจ้าง หรือข้อตกลงเกี่ยวกับสภาพการจ้างของแต่ละองค์กร 

รูปแบบการให้โบนัสพนักงาน มีกี่ประเภท อะไรบ้าง ?

     การให้เงินโบนัส สามารถแบ่งได้หลายประเภท เพื่อให้เหมาะสมกับวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกันไป โดยประเภทของการจ่ายเงินโบนัส ที่นิยมใช้กันในองค์กรไทยส่วนใหญ่ มีดังนี้

โบนัสประจำปี (Annual Bonus)

     โบนัสประจำปี คือ รูปแบบโบนัสที่เป็นที่รู้จักมากที่สุด โดยปกติจะจ่ายปีละ 1-2 ครั้ง (กลางปีและ/หรือปลายปี) โบนัสประเภทนี้มักจะอ้างอิงจากผลประกอบการโดยรวมของบริษัทในปีนั้น ๆ เพื่อเป็นรางวัลและคำขอบคุณสำหรับความทุ่มเทของพนักงานทุกคนที่มีส่วนร่วมในความสำเร็จตลอดทั้งปี ถือเป็นการสร้างขวัญและกำลังใจของพนักงานในองค์กรได้เป็นอย่างดี

โบนัสตามผลงาน (Performance Bonus)

     โบนัสตามผลงาน คือ โบนัสที่เป็นการตอบแทนผลลัพธ์ในการทำงานของพนักงาน เป็นรายบุคคลหรือรายทีมโดยตรง โดยจะผูกกับตัวชี้วัดผลงาน (KPIs) ที่ชัดเจนและวัดผลได้ ใครที่ทำผลงานได้โดดเด่นทะลุเป้าหมายที่ตั้งไว้ ก็จะได้รับโบนัสในอัตราที่สูงขึ้นตามลำดับขั้น โบนัสประเภทนี้เป็นเครื่องมือที่ยอดเยี่ยมในการกระตุ้นให้และผลักดันให้พนักงานพัฒนาศักยภาพของตนเองอย่างต่อเนื่อง

โบนัสจากรายได้บริษัท (Profit-Sharing Bonus)

     โบนัสจากรายได้บริษัท คือ โบนัสที่เป็นการแบ่งปันผลกำไร โดยจะผูกโดยตรงกับเป้าหมายด้านการเงินของบริษัท เช่น รายได้รวม หรือกำไรสุทธิ หากบริษัทสามารถทำผลประกอบการได้ทะลุเป้าที่กำหนดไว้ ส่วนหนึ่งของกำไรนั้นจะถูกแบ่งมาจัดสรรเป็นโบนัสให้แก่พนักงาน วิธีนี้ช่วยทำให้พนักงานทุกคนรู้สึกว่าพวกเขามีส่วนได้ส่วนเสียกับความสำเร็จของบริษัท

โบนัสเพื่อสร้างแรงจูงใจ (Incentive Bonus)

     โบนัสเพื่อสร้างแรงจูงใจ คือ โบนัสที่ออกแบบมาเพื่อกระตุ้นให้พนักงานบรรลุเป้าหมายอะไรบางอย่าง มักจะเป็นเงินรางวัลพิเศษที่จ่ายทันทีเมื่อภารกิจสำเร็จ เช่น โบนัสสำหรับทีมที่สามารถปิดโปรเจกต์ใหญ่ได้ก่อนกำหนด หรือโบนัสพิเศษสำหรับทีมบริการลูกค้าที่ทำคะแนนความพึงพอใจได้สูงสุดในไตรมาส ฯลฯ เป็นรูปแบบการจ่ายเงินโบนัส ที่ช่วยกระตุ้นให้ทีมเร่ง Performance ในการทำงานได้ดี

โบนัสจากการแนะนำพนักงาน / ลูกค้า (Referral Bonus)

     โบนัสจากการแนะนำ คือโบนัสพิเศษที่มอบให้แก่พนักงานที่ช่วยแนะนำคนรู้จักที่มีความสามารถเข้ามาทำงานกับองค์กร (Employee Referral) หรือแนะนำลูกค้ารายใหม่ที่สร้างรายได้ให้กับบริษัทได้ (Client Referral) โบนัสประเภทนี้ถือเป็นกลยุทธ์ที่คุ้มค่าสำหรับองค์กร เพราะนอกจากจะได้พนักงานหรือลูกค้าใหม่แล้ว ยังเป็นการส่งเสริมให้พนักงานปัจจุบันมีส่วนร่วมในการเติบโตของบริษัทอีกด้วย

ข้อดีของการให้เงินโบนัสพนักงาน

     การให้โบนัส ไม่ใช่แค่การสร้างความสุขให้พนักงาน แต่ยังส่งผลดีต่อองค์กรในหลายมิติ ดังนี้

• สร้างแรงจูงใจและเพิ่มประสิทธิภาพ : โบนัสเป็นเหมือนรางวัลที่ช่วยกระตุ้นให้พนักงานทำงานอย่างเต็มที่และกระตือรือร้นที่จะบรรลุเป้าหมายที่ท้าทายยิ่งขึ้น
  
• รักษาพนักงานที่มีคุณภาพ (Employee Retention) : การให้รางวัลที่เหมาะสมช่วยลดอัตราการลาออก (Turnover Rate) ได้ ซึ่งทำให้องค์กรสามารถรักษาพนักงานเก่ง ๆ ที่เป็นกำลังหลักไว้กับทีมได้ในระยะยาว
  
• สร้างความภักดีและความผูกพันต่อองค์กร : โบนัสทำให้พนักงานรู้สึกว่าองค์กรเห็นคุณค่าในความทุ่มเทของพวกเขา ส่งผลให้เกิดความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่งของความสำเร็จและมีความผูกพันกับองค์กรมากขึ้น
  
• ช่วยให้องค์กรดึงคนเก่งเข้ามาร่วมงานได้ง่าย : องค์กรที่มีชื่อเสียงด้านการให้โบนัสที่ดีและสม่ำเสมอ จะกลายเป็นที่ต้องการในตลาดแรงงาน ช่วยดึงดูดผู้สมัครที่มีศักยภาพสูง (Top Talent) ให้สนใจเข้ามาร่วมงานได้ง่ายขึ้น
  
• ช่วยให้พนักงานโฟกัสที่ ‘ผลลัพธ์’ ของการทำงาน : การจ่ายเงินโบนัสที่ขึ้นกับ Performance เป็นการส่งสัญญาณที่ชัดเจนว่าองค์กรให้ความสำคัญกับผลลัพธ์ที่จับต้องได้ ช่วยกระตุ้นให้พนักงานโฟกัสกับการสร้างผลงานให้บรรลุเป้าหมายมากกว่าแค่ทำงานไปวัน ๆ

วิธีคิดโบนัสแบบมาตรฐาน มีหลักในการคิดเงินโบนัสอย่างไร ?

     วิธีคิดโบนัสนั้นไม่มีสูตรตายตัวและแตกต่างกันไปในแต่ละองค์กร แต่มีหลักการคำนวณที่นิยมใช้กันโดยทั่วไป คือ การคำนวณโดยอิงจากฐานเงินเดือนและอายุงานของพนักงานแต่ละคน เช่น โบนัส 1 เดือน, 2 เดือน หรืออาจเป็นโบนัส 0.5 เดือน ขึ้นอยู่กับผลประกอบการและนโยบาย โดยหลักวิธีคิดเงินโบนัส คือ

เงินเดือนของพนักงาน x จำนวนเดือนของโบนัส = เงินโบนัสที่พนักงานได้รับ

     สำหรับคำถามที่ว่าเงินโบนัสคิดยังไงให้ยุติธรรมที่สุด ? หลายบริษัทจึงนิยมใช้ระบบเกรดประเมินผลงาน (Performance Grade) มาเป็นตัวคูณเพิ่มเติม เช่น

• เกรด A (ผลงานดีเยี่ยม) : ได้โบนัส 2 เท่าของเงินเดือน ตัวอย่างเช่น พนักงานได้เงิน 20,000 บาท จะได้รับเงินโบนัส 40,000 บาท (20,000 × 2 = 40,000 บาท)
  
• เกรด B (ผลงานดี) : ได้โบนัส 1.5 เท่าของเงินเดือน ตัวอย่างเช่น พนักงานได้เงิน 20,000 บาท จะได้รับเงินโบนัส 30,000 บาท (20,000 × 1.5 = 30,000 บาท)
  
• เกรด C (ผลงานตามมาตรฐาน) : ได้โบนัส 1 เท่าของเงินเดือน ตัวอย่างเช่น พนักงานได้เงิน 20,000 บาท จะได้รับเงินโบนัส 20,000 บาท (20,000 × 1 = 20,000 บาท)
  

     สำหรับพนักงานใหม่ที่เพิ่งเริ่มงานได้ไม่กี่เดือน หรือ พนักงานที่ Performance ไม่ถึงตามเป้าหมายของบริษัท องค์กรอาจให้โบนัส 0.5 เดือน เพื่อเป็นรางวัลปลอบใจได้ ตัวอย่างเช่น พนักงานได้เงิน 20,000 บาท จะได้รับเงินโบนัส 10,000 บาท (20,000 × 0.5 = 10,000 บาท)
ซึ่งหลักการคำนวณเหล่านี้ต้องอาศัยความละเอียดอ่อนเช่นเดียวกับการคำนวณค่าตอบแทนอื่น ๆ เช่น วิธีคิดโอที เพื่อให้เกิดความโปร่งใสและเป็นธรรมกับพนักงานทุกคน

ที่มา : https://flowaccount.com/blog/what-is-bonus-and-how-to-calculate/

--------------------------------------------------------------------------------------

สอบถามเพิ่มเติม

   บริษัท นคร แอคเค้าน์ติ้ง ซัพพอร์ท จำกัด

   Nakhon Accounting Support

   โทร 063-9782261 , 082-6962896