ผู้สอบบัญชี CPA vs TA แตกต่างกันอย่างไร?

ผู้สอบบัญชี CPA vs TA แตกต่างกันอย่างไร?

     หลายคนอาจเกิดความสงสัยว่า “บริษัทขนาดเล็กจำเป็นต้องมีผู้สอบบัญชีไหม” หรือ “ธุรกิจเราควรใช้ผู้สอบบัญชีประเภทไหนดี? ระหว่าง CPA และ TA” เพราะแม้ทั้งสองจะมีบทบาทในการตรวจสอบและรับรองข้อมูลทางบัญชีเหมือนกัน แต่ขอบเขตการทำงาน รวมถึงประเภทกิจการที่สามารถตรวจสอบได้นั้นก็มีความแตกต่างกัน

ผู้สอบบัญชีคือใคร?

     มาตรา 69 แห่งประมวลรัษฎากร ได้กำหนดให้มีผู้ตรวจสอบและรับรองบัญชี ก่อนการนำส่งงบการเงินหรือยื่นแบบภาษีเงินได้ โดยผู้ตรวจสอบและรับรองบัญชี หรือที่เราเรียกกันว่า "ผู้สอบบัญชี" ซึ่งก็คือ บุคคลที่มีใบอนุญาตและเป็นอิสระจากกิจการ คอยทำหน้าที่ตรวจสอบงบการเงินของกิจการ เพื่อดูว่างบการเงินจัดทำขึ้นถูกต้อง เหมาะสม และเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องหรือไม่

     ผู้สอบบัญชีไม่ได้เป็นคนทำบัญชีให้กิจการโดยตรง แต่เป็น “ผู้ตรวจสอบอิสระ” ที่เข้ามาตรวจทานข้อมูลทางบัญชีอีกชั้นหนึ่ง เพื่อเพิ่มความน่าเชื่อถือให้กับงบการเงิน ซึ่งงบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบแล้วนั้นมีความสำคัญต่อหลายฝ่าย เช่น เจ้าของกิจการ ผู้ถือหุ้น ธนาคาร นักลงทุน คู่ค้า และหน่วยงานรัฐ เพราะช่วยให้ผู้ใช้งบการเงินมั่นใจได้มากขึ้นว่าตัวเลขทางการเงินของกิจการมีความน่าเชื่อถือ

หน้าที่ของผู้สอบบัญชี

     หน้าที่หลักของผู้สอบบัญชีไม่ใช่แค่ “เซ็นงบ” แต่ต้องตรวจสอบข้อมูลทางบัญชีและเอกสารที่เกี่ยวข้อง เพื่อประกอบการให้ความเห็นหรือรับรองตามขอบเขตของกฎหมาย โดยทั่วไปแล้วหน้าที่ของผู้สอบบัญชี มีดังนี้

• ตรวจสอบงบการเงิน
  ตรวจสอบว่างบการเงิน เช่น งบฐานะการเงิน งบกำไรขาดทุน และหมายเหตุประกอบงบการเงิน จัดทำถูกต้องตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องหรือไม่
  
• ตรวจสอบเอกสารประกอบการลงบัญชี
  เช่น ใบแจ้งหนี้ ใบเสร็จรับเงิน ใบกำกับภาษี สัญญา รายการรับ-จ่าย และเอกสารสำคัญอื่น ๆ
  
• ประเมินความสมเหตุสมผลของรายการบัญชี
  เช่น รายได้ ค่าใช้จ่าย ลูกหนี้ เจ้าหนี้ สินค้าคงเหลือ สินทรัพย์ และหนี้สินของกิจการ
  
• ให้ความเห็นหรือรายงานผลการตรวจสอบ
  สำหรับ CPA จะมีการแสดงความเห็นต่องบการเงิน ส่วน TA จะจัดทำรายงานการตรวจสอบและรับรองบัญชีตามแบบที่กรมสรรพากรกำหนดสำหรับห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลขนาดเล็ก
  
• ชี้ข้อสังเกตที่พบระหว่างการตรวจสอบ
  เช่น เอกสารไม่ครบ การบันทึกบัญชีไม่สอดคล้องกับข้อเท็จจริง หรือจุดที่กิจการควรปรับปรุงในการจัดเก็บเอกสารและระบบบัญชี

แล้ว CPA กับ TA แตกต่างกันอย่างไร?

1. ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (CPA)

     ผู้สอบบัญชีรับอนุญาต (Certified Public Auditor: CPA) คือ ผู้ที่ขึ้นทะเบียนและได้รับใบอนุญาตจากสภาวิชาชีพบัญชี ตามพระราชบัญญัติวิชาชีพ พ.ศ.2547 มีประสบการณ์ในการทำงานสอบบัญชีไม่น้อยกว่า 3 ปี และไม่น้อยกว่า 3,000 ชั่วโมง สามารถตรวจสอบ และลงนามรับรองงบการเงินสำหรับบริษัท หรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลทั่วไป ตามมาตรา 39 แห่งประมวลรัษฎากร

2. ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (TA) 

     ผู้สอบบัญชีภาษีอากร (Tax Auditor :TA) คือ ผู้ขอขึ้นทะเบียนและได้รับอนุมัติจากอธิบดีกรมสรรพากร มีหน้าที่ตรวจสอบและรับรองบัญชีสำหรับกิจการที่เป็นห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลขนาดเล็ก (ทุนไม่เกิน 5 ล้านบาท สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท และรายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท)

บริษัทจำเป็นต้องมีผู้สอบบัญชีไหม?

     ตามพระราชบัญญัติการบัญชี พ.ศ. 2543 กิจการประเภทนิติบุคคล มีหน้าที่ต้องจัดทำงบการเงิน ซึ่งงบการเงินต้องได้รับการตรวจสอบ และแสดงความเห็นโดยผู้สอบบัญชี โดยนิติบุคคลนั้น ได้แก่ 

• ห้างหุ้นส่วนสามัญนิติบุคคล และห้างหุ้นส่วนจำกัด
  
• บริษัทจำกัด
  
• บริษัทมหาชนจำกัด
  
• นิติบุคคลที่ตั้งขึ้นตามกฎหมายต่างประเทศประกอบธุรกิจในไทย
  
• กิจการร่วมค้าตามประมวลรัษฎากร
  
• มูลนิธิ สมาคม
  
• นิติบุคคลอาคารชุดหรือหมู่บ้านจัดสรร

ธุรกิจแบบไหนต้องมีผู้สอบบัญชีรับอนุญาต CPA 

• บริษัทจำกัด: ไม่ว่าจะเป็นบริษัทขนาดเล็กหรือขนาดใหญ่ หากจดทะเบียนเป็นบริษัทจำกัด ต้องใช้งบการเงินที่ผ่านการตรวจสอบโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต
  
• บริษัทมหาชนจำกัด: ต้องมีงบการเงินที่ผู้สอบบัญชีรับอนุญาตตรวจสอบและแสดงความเห็น ก่อนเสนอที่ประชุมผู้ถือหุ้นและยื่นตามกฎหมาย
  
• ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่เกินเกณฑ์ห้างหุ้นส่วนขนาดเล็ก: หากห้างหุ้นส่วนมีรายการใดรายการหนึ่งเกินเกณฑ์ที่กำหนด เช่น ทุนจดทะเบียน สินทรัพย์รวม หรือรายได้รวมเกินเกณฑ์ จะต้องใช้งบการเงินที่ตรวจสอบโดย CPA
  
• นิติบุคคลต่างประเทศที่ประกอบธุรกิจในประเทศไทย
• กิจการร่วมค้าตามประมวลรัษฎากร

     สำหรับห้างหุ้นส่วนจดทะเบียน กรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุว่า หากมีทุนจดทะเบียน สินทรัพย์รวม หรือรายได้รวม รายการใดรายการหนึ่งเกินเกณฑ์ จะต้องจัดให้งบการเงินได้รับการตรวจสอบและแสดงความเห็นโดยผู้สอบบัญชีรับอนุญาต

ธุรกิจแบบไหนต้องมีผู้สอบบัญชีภาษีอากร TA 

     กรมสรรพากรอธิบายว่า ห้างหุ้นส่วนขนาดเล็ก หมายถึง ห้างหุ้นส่วนจดทะเบียนที่จัดตั้งขึ้นตามกฎหมายไทย และในรอบระยะเวลาบัญชีนั้นมีเงื่อนไขครบทั้ง 3 ข้อ ดังนี้

• ทุนไม่เกิน 5 ล้านบาท
  
• สินทรัพย์รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท
  
• รายได้รวมไม่เกิน 30 ล้านบาท

     หากเข้าเงื่อนไขครบทั้ง 3 ข้อ ห้างหุ้นส่วนดังกล่าวถือเป็นห้างหุ้นส่วนนิติบุคคลขนาดเล็ก ซึ่งสามารถใช้ TA ตรวจสอบและรับรองบัญชีได้

     สำหรับผู้ประกอบการ SME สิ่งสำคัญคือ เราต้องรู้จักรูปแบบกิจการของตัวเองก่อนว่าอยู่ในประเภทใด และเป็นกิจการขนาดเล็กหรือใหญ่ เพราะการเลือกผู้สอบบัญชีให้ถูกประเภทจะช่วยให้การปิดงบการเงิน การยื่นงบ และการยื่นภาษีเป็นไปอย่างถูกต้อง ลดความเสี่ยงเรื่องค่าปรับ และทำให้ข้อมูลทางการเงินของธุรกิจน่าเชื่อถือมากขึ้น

ที่มา: https://www.rd.go.th/65338-1.html,
https://flowaccount.com/blog/cpa-vs-ta-auditors/

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

สอบถามเพิ่มเติม

  บริษัท นคร แอคเค้าน์ติ้ง ซัพพอร์ท จำกัด            Nakhon Accounting Support

  บริษัท อุดร แอคเค้าน์ติ้ง ซัพพอร์ท จำกัด            Udon Accounting Support

  บริษัท บึงกาฬ แอคเค้าน์ติ้ง ซัพพอร์ท จำกัด        Bueng Kan Accounting Support

  โทร 063-9782261, 082-6962896